Recep Tayyip Erdoğan (d. 26 Şubat 1954; Kasımpaşa, Beyoğlu, İstanbul), Türkiye Cumhuriyeti'nin 2003 yılından beri başbakanıve 2002 yılından beri Adalet ve Kalkınma Partisi'nin genel başkanı. Erdoğan, 1994 ve 1998 yılları arasında Refah Partisi'nden İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nı yürüttü. Aksaray Yüksek Ticaret Okulu, yeni adıyla İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nden 1981 yılında mezun oldu, 18 yaşından itibaren siyasete dahil oldu. 1969-1982 yılları arasında amatör olarak futbol oynadı. 4 Temmuz 1978’de Emine Erdoğan'la evlendi. 2 kız, 2 erkek olmak üzere 4 çocukları vardır.Erdoğan 27 Mart 1994 yerel seçimlerinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olarak seçildi. 12 Aralık 1997 tarihinde Siirt'te düzenlenen bir mitingde yaptığı konuşma nedeniyle Diyarbakır DGM Savcılığı'nın "halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik ettiği" gerekçesiyle açtığı davada Türk Ceza Kanununun 312. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 10 ay hapis cezasına çarptırıldı. Cezaevinde dört ay kaldıktan sonra, 14 Ağustos 2001'de Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)'nin kurucuları arasında yer aldı ve kurucu başkanı oldu. Genel Başkanı olduğu Adalet ve Kalkınma Partisi ilk kez 2002 Türkiye genel seçimlerinde %34,43'lük oy oranı ile tek başına 58., 59., 60. Türkiye hükûmetlerini kurarak, parti başkanı ve Türkiye Başbakanıolarak iktidara geldi.
İlk yılları ve eğitimi
Erdoğan, ailesinin Rize'nin Güneysu ilçesinden İstanbul'a göç ettiği Kasımpaşa semtinde doğmuştur. 11 Ağustos 2004 tarihinde Gürcistan ziyaretinde "Ben de Gürcüyüm, ailemiz Batum'dan Rize'ye göç etmiş bir Gürcü ailesidir." dedi.Tayyip Erdoğan, 2007'deNTV'de katıldığı bir programda Türk olduğunu da söylemiştir. Babasının Sahil Güvenlik Teşkilatı'nda görevli olmasından ötürü çocukluğu Rize'de geçti. Ailesi ile birlikte 13 yaşındayken İstanbul'a yerleşti.Çocukluk döneminde limonata ve simit sattı. İlkokulu Kasımpaşa semtindeki Piyalepaşa İlkokulu'nda, liseyi iseİstanbul İmam Hatip Lisesi'nde okudu ve 1973 yılında mezun oldu. Üniversiteye girme konusundaki kısıtlamalar nedeniyle dışarıdan bitirme imtihanlarına girerek fark derslerini verdi ve Eyüp Lisesi'nden ikinci bir lise diploması aldı. Daha sonra Marmara Üniversitesi'ne bağlanarak adı Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi olarak değiştirilen Aksaray İktisadi ve Ticari İlimler Yüksek Okulu'ndan lisans derecesiyle 1981 yılında mezun oldu. Gençliğinde yerel bir kulüpte yarı profesyonel futbolcu olarak oynadı. Daha sonra, büyüdüğü ilçenin takımı Kasımpaşa SK'nın oynadığı stadyuma ismi verildi.
İlk dönem siyasi kariyeri
Üniversite yıllarında Milli Türk Talebe Birliği'ne girdi, 1976 yılında Millî Selâmet Partisi (MSP) Beyoğlu Gençlik Kolu Başkanlığına ve aynı yıl MSP İstanbul İl Gençlik Kolları Başkanlığına seçildi. 12 Eylül 1980 darbesinden sonra 1983 yılında kurulan Refah Partisi ile siyasi dönemi tekrar başlatır. 1984 yılında Beyoğlu İlçe Başkanı, 1985 yılında da İl Başkanı ve MKYK üyesi seçildi. 1986 ara seçimlerinde milletvekili adayı oldu. Ardından 1989 yılında da Beyoğlu ilçesinin belediye başkan adayı oldu ve 1989 seçimlerinden Refah Partisi 2. parti olarak çıktı. 1991 yılında tekrar milletvekili adayı oldu ve parti barajı geçince milletvekili olmasına rağmen tercihli oy sistemi sebebiyle yüksek seçim kurulu milletvekilliğini iptal etti.
1994-1998 Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Siyasi kariyerindeki dönüm noktası, 27 Mart 1994 yerel seçimlerinde Erdoğan %25,19 oy oranı alarak İstanbul'un İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı seçilmesi olmuştur. Belediye Başkanı aday için, Refah Partisi Genel Merkezi o dönem Anavatan Partisi'nde (ANAP) yer alan ancak RP'ye geçme hazırlığındaki Ali Coşkun'u aday göstermek istemiş, RP İstanbul İl Teşkilatı ise Recep Tayyip Erdoğan'da ısrarcı olmuş, Genel Merkez adaylık süresinin dolmasına bir gün kala onay verince Erdoğan son anda Belediye Başkanı aday olabildi. Başkanlık dönemine ilişkin olarak 18 dosyadan İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde dava açıldı. Bunlardan bazıları Akbil, İsfalt, İstaç ve İdo davalarıdır. Bu davalar, milletvekili olduğunda dokunulmazlığı nedeniyle dokunulmazlığı süresince donduruldu.
Başbakanlık dönemi, 2003-günümüz
Fazilet Partisi'nin, Anayasa Mahkemesi tarafından daimi kapatılmasının ardından, bağımsız kalan milletvekilleri, yeni parti kurma çalışmalarını "gelenekçiler" ve "yenilikçiler" olarak adlandırılan iki kanattan sürdürdü. "Millî Görüş'çü" olarak adlandırılan kanat, Recai Kutan'ın genel başkanlığında 20 Temmuz 2001'de Saadet Partisi'ni kurarken, "değişimci" kanat da, Tayyip Erdoğan liderliğinde 14 Ağustos 2001'de, Adalet ve Kalkınma Partisi'ni kurdu ve Tayyip Erdoğan, parti genel başkanlığına seçildi. Erdoğan "biz gömleğimizi değiştirdik" ifadesiyle muhafazakarlardan büyük tepki aldı. Kurulan Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), 3 Kasım 2002 seçimlerinde kayıtlı 41.291.568 seçmenin oy kullanan 32.652.702 kişisi içinden 10.770.704 adet oy alarak %34,29 ile birinci parti oldu. Erdoğan, siyasi yasağı bulunduğu için seçimlere giremedi ve milletvekili seçilemedi. Seçim sonrasındaki 58. Hükümet, Abdullah Gülbaşbakanlığında kuruldu. Bu hükümet döneminde Erdoğan'ın siyasi yasağının kaldırılması için TBMM'ye yasa teklifi sunuldu. Bu yasa değişikliği TBMM tarafından oy çokluğuyla kabul edilse de Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer yasayı "öznel, somut ve kişisel" olduğu gerekçesiyle veto etti. Daha sonra aynı yasa değiştirilmeden mecliste tekrar kabul edildi ve Cumhurbaşkanı Sezer yasa değişikliğini bu kez onayladı. Bu yasanın kabuluyle Erdoğan'ın milletvekili seçilmesi için yasal bir engel kalmadı. Seçimlerde Siirt milletvekili seçilen Fadıl Akgündüz'ün milletvekilliğinin düşürülmesinin ardından Siirt'teki seçimlerin tekrar edilmesi kararlaştırıldı. Seçimlerde Adalet ve Kalkınma Partisi'nin ilk sıradaki adayı Mervan Gül'ün adaylıktan çekilmesi ile Erdoğan partinin birinci adayı olarak Siirt seçimlerine girdi ve oyların %85'ini alarak kazandı. Erdoğan'ın milletvekili seçilmesinin ardından başbakan Abdullah Gül, Erdoğan'ın başbakan olması için Cumhurbaşkanı Sezer'e istifasını sundu. Sezer bu kez hükümeti kurma görevini Erdoğan'a verdi ve genel seçimlerden yaklaşık üç ay sonra Erdoğan başkanlığında 59. Hükümet kuruldu. 3 Ekim 2005 tarihinde Türkiye'nin AB üyelik müzakereleri Başbakan Erdoğan'ın görev süresi içinde başlamıştır. 22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan 23. Dönem Milletvekili Seçimlerinde %46,6 oy alarak 341 milletvekili çıkaran Adalet ve Kalkınma Partisi, Recep Tayyip Erdoğan'ı başbakanlık koltuğuna ikinci kez taşıdı. Başbakan olarak görevde olduğu 2003 yılından 2009'a kadar Türkiye ekonomisi büyüme göstermiş ve Türkiye'nin GSMH'si Dünya toplamının yüzde 1.11'inden yüzde 1.37'sine yükselmiştir. 12 Haziran 2011 tarihinde 24. Dönem Milletvekili Seçimlerinde oy yüzdesini %49,83'e çıkarmış ve Türkiye genelinde 21.399.082 oy alarak toplamda 327 milletvekili ile üçüncü kez hükümet kurma yetkisini kazanmıştır.
Özel hayatı
Recep Tayyip Erdoğan aslen Rizeli olan Ahmet Erdoğan ile Tenzile Erdoğan'ın oğullarıdır. 27 Haziran 2006 tarihinde vefat eden ağabeyi Hasan Erdoğan'ın ardından ailenin en büyük ikinci çocuğudur. Çocukluğunda babası, deniz yollarında kıyı kaptanı olarak çalışan Erdoğan'ın, ailesiyle birlikte 13 yaşında Rize’den, İstanbul'a geldiğinde 3'ü erkek ve 1'i de kız olmak üzere 4 kardeşi daha bulunmaktaydı. Hayatının önemli bir bölümü Kasımpaşa’da geçen Erdoğan, ilkokulu Piyale Paşa İlkokulu’nda okumuş, 1965 yılında ilköğretimini bitirip, İstanbul İmam Hatip Lisesi'ne başlamıştır. 4 Temmuz 1978 günü verdiği bir konferansta tanıştığı 1955, Siirt doğumlu Emine Gülbaran ile tanışmış ve ardından evlenmiştir. Emine Erdoğan ile Recep Tayyip Erdoğan'ın Ahmet Burak ve Necmettin Bilal isminde iki oğlu, Esra ve Sümeyye isminde iki kızı bulunmaktadır.